Na putu za Carigrad
ISTORIJA MLADENOVAČKOG KRAJA (21)
Ko je sve Kosmajem hodio i s kosmajskog izvora vodu pio
Prvu dvospratnu zgradu u Mladenovcu (današnja Grafika) gradio je pored pruge Nikola Đorđević-Stanić iz Kovačevca sa sinovima. U zgradi je bila kafana a kuću je gradio inženjer Kuzman koji je gradio i crkvu (1910). Kasnije su Mladenovčani zvali ovu kuću Sokolana i Grafika.
Prvi pop u Mladenovcu bio je Milan Arsić iz Međulužja koji je prešao u Mladenovac oko 1905. godine i prvo služio u jednoj kapeli pored tadašnje osnovne škole (današnje gimnazije) sagrađene iste godine. Pre toga su Mladenovčani crkvene obrede obavljali u vlaščanskoj crkvi.
Mladenovčani su crkvu prvo nameravali da grade na Crkvencu na mestu gde je po predanju bila stara crkva iz vremena despota Stefana Lazarevića. Mladenovačka crkva je počela da se gradi po projektu Grgura Milovanovića 1908. godine, a prvo opelo bilo je 1910. godine.
Za vreme Prvog rata crkva je bila oskrnavljena od Austrijanaca koji su u crkvi čuvali konje. Potpuno je završena je 1928, a ponovo je osvećena 1929. godine od patrijarha srpskog Dimitrija. Pop Milan je umro 1936. i sahranjen je pored crkve.
Legendarnu kafanu “Takovo” gradio je Serafim Veljković, kao i kuću za izdavanje Karamatića opančara, poznatu u Mladenovcu kao „Karamatićeva avlija“, čija jedna polovina i danas stoji preko puta bioskopa. Uz Karamatićevu kuću je, po priči čiča Petronija, bila prva klanica u Mladenovcu.
Prvi mladenovački kovači bili su Romi. U to vreme su se u Mladenovcu potkivali i volovi. Potkivač je zanatlija specijalizovan za potkivanje konja i volova. Potkovica se pomoću eksera pričvrsti konju (kobili) za kopita ili volu (kravi) za papke. Pri potkivanju se mora paziti da se ne povredi kopito pri zakivanju eksera. To je bio opasan posao jer su životinje mogle da budu veoma nemirne i povrede potkivača.
Pored kovača u Mladenovcu su postojali: opančari (čarugdžije), rabadžije, potkivači, grnčari, pamuklijaši, kožuvari, sajdžije, bozadžije, kafedžije, abadžije (terzije), pinteri (stolari), dunđeri i dr. A svirali su Cvetko Vasić i njegovo društvo, Cigani iz Rogače.
Godine 1910. u srezu Kosmajskom bilo je 38.258 stanovnika (1916. po austrijskom popisu bilo je 30.363), a te godine prestao je carinski rat između Srbije i Austrije (1906-1910) u kom periodu trgovci iz mladenovačkog kraja nisu mogli da izvoze stoku i žito preko Dunava. Povodom tog rata Politika 1906. javlja da je iz Zemuna vraćeno dva vagona svinja poslatih iz Mladenovca.
Iste godine 1910. kralj Petar je prošao vozom kroz Mladenovac na putu za Carigrad.
