Austrijska okupacija Srbije 

ISTORIJA MLADENOVAČKOG KRAJA (4)
Ko je sve Kosmajem hodio i s kosmajskog izvora vodu pio

Austrijska okupacija Srbije

Godine 1717. Turci ponovo započnu rat sa Austrijom, pređu Savu i stignu do Petrovaradina. Tu ih princ Savojski satre i tom prilikom osvoji Banat i Temišvar, pređe Savu kod Višnjice i opsedne Beograd. Eugen Savojski opsedao je Beograd sa 45.000 pešaka i 28.000 konjanika a Beograd je branio paša Ćuprilović sa 80.000 janičara, 20.000 spahija, 30.000 Tatara i 20.000 dobrovoljaca iz Azije i Evrope. Eugen je uništio Ćuprilovića, zatim zauzme Srbiju sve do Niša. Godine 1718. sklopljen je mir u Požarevcu kojim Austrija pored ostalog dobija Banat i severnu Srbiju.
Austrijanci su okupirani deo Srbije podelili na 24 distrikta (sreza) i uveli dažbine u novcu na sve i svašta. U Gročanski distrikt ulazila su i kosmajska sela Mladenovac, Nemenikuće, Pavlovac, Ropočevo… Provizori (upravitelji) su postavljeni 1720. godine. Bili su to ljudi najgore vrste, često bivši robijaši.
Kada je princ Aleksander Virtemberški, guverner Srbije (1720-1733), polazio u lov u okolini Beograda moralo je da ga prati po 50 meštana. U to vreme srpski seljak nije smeo peći rakiju u svojoj režiji, nego su to organizovali Austrijanci na 167 mesta po Srbiji, a zatim su tu rakiju prodavali istom seljaku u rakidžinicama. Pojedine dažbine Austrijanci su prepustili narodnoj miliciji (mnogo hajduka je bilo među njima) koji su organizovani nalik na Srbe graničare na austrijskoj vojnoj granici (Krajini). Milicajci-hajduci su pored prihoda sa svojih imanja primali i platu, a bili su organizovani u 18 kompanija sa po 250 ljudi. Milicajci nisu regrutovani pojedinačno već su za taj posao uzimana čitava sela, tako da je od ukupno 446 srpskih sela pod Austrijom čak 90 sela bilo milicijsko (zanimljivo bi bilo istražiti da li je neko kosmajsko selo bilo milicijsko). Milicajci su živeli u porodici i obrađivali zemlju a ujedno čuvali granicu, carigradski drum, održavali su puteve i mostove, bili oružana pratnja, patrole i polagali zakletvu na vernost caru. Oni su se bogatili jer su bili istovremeno i vlast i trgovci, došli su do kapitala i stekli svest da je Srbiji potrebna samostalnost.
U periodu austrijske okupacije 1718-1739, zabeleženo je da su Austrijanci silom nastojali da ušore kosmajska sela u čemu nisu imali mnogo uspeha. Prema austrijskom okupacionom popisu 1718. godine vidi se da su mnoga mesta zbog ratova zapustela, a popis Beogradske mitropolije, obavljen u 1735. godini, pokazuje kako je teklo ponovno naseljavanje tada slabo nastanjene Šumadije, u kojoj su mnogi tražili spas od turskog nasilja. Ovo novo stanovništvo donosi sobom i jaku slobodarsku i državotvornu ideju.
Međutim, Austrija je nastojala to da kompenzira kolonizirajući Šumadiju – dovodeći nemačke porodice kojima daje 24 pluga zemlje po porodici, livade, pašnjake, vinograd i drva koliko hoće. Godine 1718. u Duboni, Austrijanci su naselili Nemce i Mađare, zemljoradnike.
Tu su u novije vreme otkrivena i dva nemačko-mađarska groblja čiji je kamen kasnije upotrebljen za manastir Rainovac. Za vreme austrijske okupacije Srbima nije bilo lakše, zbog ekonomskog iscrpljivanja i kolonizatorskog ponašanja carske vlasti, pa su čak bežali na tursku teritoriju.
U to vreme u selu Mladenovcu po austrijskom popisu iz 1733, bilo je samo 26 kuća, a u zaseoku Panjevcu, živeo je seoski knez Petronije. U selu Pavlovcu (atar današnje Koraćice) godine 1735. bio je knez Petko sa 40 domova. U tim popisima velika većina žitelja nije imala prezimena.

Povratak Turaka i II seoba Srba
U novom ratu između Austrije i Turske, nakon dvadeset godina mira, Turci su kod Grocke 1739. porazili Austrijance i prebacili ih preko Save. Sultanov veliki vezir Elhadž Esad Mehmed paša smrvio je vojsku feldmaršala Valisa kad je poginulo 10.000 ljudi sa obe strane. Srpski patrijarh Arsenije Jovanović Šakabenta, koji je bio pristao uz narodni ustanak protiv Turaka, poveo je 1737. svoj narod u još jednu seobu na sever. S njim su otišli mnogi dotadašnji stanovnici kosmajskog kraja, a pretpostavlja se i čitava sela (Pavlovac u okolinu Rume). Opet su se u Srbiju vratile turske spahije. Turci su ponovo porobili i popalili sva sela i narod se razbežao ili pošao za austrijskom vojskom preko Save. Nemci i Mađari iz Dubone su pobijeni i rasterani. Kosmajska oblast je zapustela, zadivljala, tako da je putnicima izgledala kao pustinja. U celom smederevskom sandžaku (Beogradskom pašaluku), koji se prostirao do Karanovca, Užica, Šapca i Negotina, bilo je samo 90.000 muških glava. U Kragujevačkoj nahiji bilo je samo 38 naseljenih sela, a u 164 pusta sela: “Nije bilo ni petla da zapeva, ni kučeta da zalaje.” Ono što nije pobijeno ili uspelo da pobegne Turci su odvodili u ropstvo, a trgovci su Srbe preprodavali po trgovima. Jedan putopisac je o tome ostavio potresno svedočanstvo: “Onako go rob valja pred svakim kupcem pred bičevima da hoda tamo, da skače, da trči da bi se videlo da li je rob jak i zdrav. Tu se sin prodaje pred očima majke; tu se tužnome i zastiđenom mužu žena njegova oduzima i za novac prodaje drugom čoveku kao najgora bludnica, tu se dete otima iz naručja majke.” Procenjeno je da je takvu gorku sudbinu od pada Despotovine doživelo dve stotine hiljada srpskih duša. Od Skoplja do Jedrena srpski dečaci su prodavani za dvadeset aspri, odrasli rob za 900 aspri, a najlepša robinja mogla se kupiti za par čizama. Trgovina robljem nestala je tek 1868. kada je poslednji turski asker napustio Beograd (skoro svaki rob bio je oslobođen ukoliko bi prihvatio islamsku veru).
Za Srbiju su ponovo nastali veoma teški dani. Zemlja je dodeljena turskim vojnicima u nasledstvo ili spahiluk. Srpska raja (roblje) je obrađivala zemlju, uveden je harač na glavu od sedme godine do smrti, desetak za sve što rodi, glavnica za oženjenu glavu… Svako selo je moralo za pašu da kuluči 100 dana u godini, a i kadiju i janičare da izdržava. Ipak i pored turskih pustošenja beleže se novi naseljenici u kosmajskom kraju. Početkom 18. veka dolaze u Vel. Krsnu preci današnjih Vlajića iz okoline Andrejevice, Ilija Božinović Belušan prvi naseljava Dubonu, u Rabrovac dolazi Arsa sa Kosova, predak današnjih Arsića…